|
Μια βιομηχανία που δεν επηρεάζεται από την κρίση, αλλά η χώρα μας την έχει αφήσει ανεκμετάλλευτη, αφού κυρίως... εξάγει!
Η Αιθερία ήταν μια μορφωμένη γυναίκα του 4ου αιώνα. Αφιερωμένη στην Εκκλησία, ίσως και ταγμένη στον μοναχισμό, αποτελεί 1.600 χρόνια μετά αντικείμενο μελέτης για πολλούς θεολόγους και κληρικούς. Το «Οδοιπορικό» της θεωρείται μια από τις πρώτες και σημαντικές πηγές άντλησης πληροφοριών για όσα συνέβαιναν στην εποχή της, για τους Αγίους Τόπους και το τυπικό των ακολουθιών. Τα ταξίδια που περιγράφει και όσα αναφέρει για την Ιερουσαλήμ, τη Συρία, την Ιορδανία, την Αντιόχεια και το Σινά δείχνουν αν μη τι άλλο ότι παρακολούθησε και έζησε μαζί με άλλους, υπό τις αντίξοες συνθήκες της εποχής, αυτό που σήμερα χαρακτηρίζεται θρησκευτικός και προσκυνηματικός τουρισμός και αποτελεί έναν σημαντικό βραχίονα της παγκόσμιας τουριστικής βιομηχανίας.
Σε 18 δισ. δολάρια ετησίως (περίπου 15 δισ. ευρώ) υπολογίζεται ο τζίρος του θρησκευτικού τουρισμού, σύμφωνα με τον κ. Κέβιν Ράιτ, πρόεδρο του Παγκόσμιου Οργανισμού Θρησκευτικού Τουρισμού (WRΤΑ). Περίπου 300 εκατ. άνθρωποι ταξιδεύουν κάθε χρόνο σε θρησκευτικούς τόπους ενώ, όπως επισημαίνει ο ίδιος, στην παγκόσμια αγορά σχεδόν τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι έχουν θρησκευτικές αναφορές και αποτελούν εν δυνάμει τουρίστες αυτού του είδους.
Στοιχείο που οι ταξιδιωτικοί οργανισμοί σπεύδουν να αξιοποιήσουν σήμερα καθώς ολοένα περισσότεροι εμπλουτίζουν το ενημερωτικό τους υλικό με θρησκευτικά προγράμματα. Σύμφωνα με το Νational Τour Αssociation, το 35% των ταξιδιωτικών γραφείων προσφέρει πλέον και τουριστικά προϊόντα θρησκευτικού ενδιαφέροντος.
Η εξειδικευμένη αυτή μορφή τουρισμού παρουσιάζει επίσης ανθεκτικότητα σε περιόδους κρίσης, όπως επισημαίνεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού (ΠΟΤ), σε αντίθεση με τον τουρισμό αναψυχής που θεωρείται πολυτέλεια. Οι τουρίστες μάλιστα αυτής της κατηγορίας αποτελούν μια από αυτές των λεγόμενων «επαναληπτικών» τουριστών.
Για τους Χριστιανούς, από το 381 μ.Χ. που έζησε η Αιθερία ως σήμερα, κοινό σημείο αναφοράς αποτελεί η Αγία Γη. Οι περιοχές όπου γεννήθηκε, έζησε, κήρυξε, σταυρώθηκε και αναστήθηκε ο Χριστός, η Ιερουσαλήμ, η Βηθλεέμ, η Ναζαρέτ, η Κανά, η Γαλιλαία και οι μικρές πόλεις και τα χωριά γύρω από την Τιβεριάδα λίμνη, όπου ψάρευαν οι μαθητές του, είναι ο ισχυρός μαγνήτης για χριστιανούς ανεξαρτήτως δόγματος ή κοινότητας. Ακολουθούν οι μεγάλες μοναστικές πολιτείες, όπως το Σινά, τα Μετέωρα, η Πάτμος και η Καππαδοκία. Οι περιοχές όπου κατά την παράδοση εμφανίστηκε και πραγματοποίησε θαύματα η Παναγία, όπως η Παναγία στην Τήνο, η Παναγία Σουμελά για τους ορθοδόξους, η Λούρδη στη Γαλλία, η Φάτιμα στην Πορτογαλία για τους ρωμαιοκαθολικούς και εσχάτως- μετά τον Κώδικα Ντα Βίντσι του Νταν Μπράουν - η Rosslyn Chapel της Σκωτίας.
«Το προσκύνημα είναι μια εκδήλωση ευλαβείας την οποία παρατηρούμε όχι μόνο στον χριστιανισμό, αλλά σε κάθε θρησκεία.Η επίσκεψη σε ιερούς τόπους,ή τόπους σημαντικούς για κάθε θρησκεία,ήταν και είναι τρόπος καλύτερης κατανόησης της πίστης και προόδου στη θρησκευτική ζωή» τονίζει μιλώντας προς «Το Βήμα» ο ρωμαιοκαθολικός ιερέας κ. Θεόδωρος Κοντίδης.
Η Ιερή Πόλη των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών, η Ιερουσαλήμ, αποτελεί επί αιώνες τον ισχυρότερο πόλο έλξης για τους πιστούς. Παρά τους πολέμους και τις εντάσεις κάθε χρόνο συρρέουν εκατομμύρια τουρίστες στην περιοχή. Σύμφωνα μάλιστα με στοιχεία του υπουργείου Τουρισμού του Ισραήλ, παρά την οικονομική κρίση, την περασμένη χρονιά επισκέφθηκαν την Ιερουσαλήμ 2,7 εκατομμύρια προσκυνητές. Οι περισσότεροι πιστοί που επισκέπτονται το Ισραήλ προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, τη Γαλλία, τη Βρετανία, τη Γερμανία και ακολουθούν επισκέπτες που προέρχονται από την Ιταλία, την Πολωνία, την Ουκρανία, τον Καναδά και την Ισπανία.
Ελλάδα (μόνο) για Ελληνες
 Στην Ευρώπη παρατηρείται ανερχόμενη τουριστική δραστηριότητα, όπως σε όλες τις ειδικές και εναλλακτικές μορφές τουρισμού από τη δεκαετία του 1990. Η Ελλάδα ωστόσο δεν έχει μεγάλη παράδοση στον εξωτερικό θρησκευτικό τουρισμό, παρ΄ όλο που σε μια πρώτη καταγραφή από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού εντοπίστηκαν 280 τόποι θρησκευτικού ενδιαφέροντος. Η πλειονότητα των επισκεπτών (85%) είναι Ελληνες και εκτός από τα Μετέωρα, το Αγιον Ορος (μόνο για προσκύνημα), την Πάτμο προτιμούν μεγάλα μοναστήρια, όπως ο Αγιος Ραφαήλ στη Λέσβο, ο Αγιος Ιωάννης ο Ρώσος και προσκυνήματα που χαρακτηρίζονται θαυματουργά, όπως η Παναγία της Τήνου και ο Αγιος Νεκτάριος στην Αίγινα...
Η Εκκλησία της Ελλάδος πραγματοποίησε πριν από μερικούς μήνες ειδικό συνέδριο στη Ζάκυνθο για την ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού στη χώρα μας και κυρίως την προσέλκυση προσκυνητών από το εξωτερικό. Προς το παρόν, πάντως, οι όποιες προσπάθειες γίνονται σε τοπικό επίπεδο και οι περισσότεροι από τους τουρίστες προέρχονται από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Εχει επίσης διαπιστωθεί ότι ετησίως περίπου 500.000 τουρίστες, που έρχονται στην Ελλάδα στο πλαίσιο του οργανωμένου μαζικού τουρισμού, επισκέπτονται και θρησκευτικά μνημεία και συνιστούν εν δυνάμει θρησκευτικούς τουρίστες για ένα μικρό μέρος της παρουσίας τους εδώ.
Σε πρόσφατο άρθρο του ο πρόεδρος της WRΤΑ κ. Κέβιν Ράιτ αναφέρεται στους «δέκα κορυφαίους αναδυόμενους θρησκευτικούς προορισμούς». Με σειρά αξιολόγησης αυτοί είναι: Αρμενία, Κολομβία, Λίβανος, Συρία, Ινδία, Κύπρος, Παλαιστίνη, Αιθιοπία, Πολωνία και Κεμπέκ του Καναδά. Η Ελλάδα απουσιάζει.
Μετέωρα και Ζάκυνθος
Περίπου 1-1,5 εκατ. άνθρωποι επισκέπτονται κάθε χρόνο τα Μετέωρα, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ενωσης Ξενοδόχων Τρικάλων κ. Ι. Κουρούπα , οι διανυκτερεύσεις όμως στην περιοχή περιορίζονται στο 20%- 30% των επισκεπτών, καθώς πολλοί αναχωρούν αυθημερόν.
Η αναλογία μεταξύ ξένων και Ελλήνων κυμαίνεται σε ποσοστά 60%40%, αν και όπως επισημαίνει τα ποσοστά των Ελλήνων έχουν μειωθεί τελευταία στο 20%. Το Πάσχα είναι η περίοδος αιχμής για τον προορισμό. Η πλειονότητα των ξένων τουριστών προέρχεται από χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και ακολουθεί η Ρωσία, ενώ υπάρχουν αρκετοί επισκέπτες από την Ιαπωνία ειδικά τον χειμώνα. Επίσης πολλοί είναι επισκέπτες τρίτης ηλικίας.
Αύξηση 30% στους επισκέπτες παρουσιάζει ο θρησκευτικός τουρισμός στη Ζάκυνθο με βάση τα στοιχεία της Μητρόπολης Ζακύνθου, με τους Ελληνες να αποτελούν το κυρίαρχο κοινό, αναφέρει η πρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Λαγανά Ζακύνθου κυρία Χριστίνα Τετράδη. Οι έλληνες τουρίστες υπολογίζεται ότι έφθασαν τις 400.000 την περίοδο του 2009 (Μάιος- Οκτώβριος), ενώ 600.000 εκτιμώνται ότι ήταν οι αφίξεις από το εξωτερικό.
Η Πόλη της Ορθοδοξίας
«Ξεπερνούν τις 550.000 οι Ελληνες που κάθε χρόνο επισκέπτονται την Τουρκία» επισημαίνει ο κ. Στράτος Δολτσινιάδης , ιδιοκτήτης πρακτορείου ταξιδίων στην Κωνσταντινούπολη. «Η συντριπτική πλειονότητα επισκέπτεται το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την Αγία Σοφία και πάρα πολλοί είναι εκείνοι που μεταβαίνουν στην Πέργαμο, τα Μύρα της Λυκίας όπου υπάρχουν Βυζαντινοί Ναοί, αλλά και στην Καππαδοκία για να προσκυνήσουν τα πετραμονάστηρα, τον λίκνο της Ορθόδοξης Θεολογίας όπου οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος ο Θεολόγος και Γρηγόριος Νύσσης “πάντρεψαν” την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και ρητορική με τον χριστιανισμό». Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια δαπανά πολλά χρήματα στην ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού και έχει δημιουργήσει ειδικούς πολυχώρους όπου έχουν ανεγερθεί συναγωγές, χριστιανικοί ναοί και μουσουλμανικά τζαμιά τα οποία όμως δεν δείχνουν να προσελκύουν τουρίστες. Αντίθετα οι τόποι όπου υπάρχουν βυζαντινοί ναοί και μοναστήρια κατακλύζονται κάθε χρόνο από προσκυνητές που προσεύχονται στα ερείπιά τους. Ο νέος στόχος που τίθεται φαίνεται ότι είναι η προσέλκυση τουριστών από τη Ρωσία και την Ουκρανία οι οποίοι συρρέουν για προσκύνημα στην Ιερουσαλήμ. Στην Τουρκία είναι αισθητή και η παρουσία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας καθώς στην Εφεσσο δηλώνουν ότι υπάρχει το σπίτι της Παναγίας το οποίο επισκέφθηκε για πρώτη φορά το 1967 ο Πάπας Παύλος Στ΄ και πρόσφατα, λίγο μετά την εκλογή του, ο σημερινός Ποντίφικας Βενέδικτος ΙΣτ΄.
Ο Ναός του... Κώδικα Ντα Βίντσι
 H Σκωτία φιλοξενεί στο έδαφός της πολλά μοναστήρια και ναούς, ένα όμως γνωρίζει τα τελευταία χρόνια δόξα (και χρήμα). Πρόκειται για τον ναό που έγινε κυρίως γνωστός από το μυθιστόρημα του Νταν Μπράουν «Ο Κώδικας Ντα Βίντσι», το Rosslyn Chapel, το οποίο εκτιμάται ότι κάθε χρόνο επισκέπτονται περισσότεροι από 140.000 τουρίστες. Οπως επισημαίνει ο πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Πατριαρχείου κ. Γεώργιος Τσέτσης , ο ναός που βρίσκεται στα περίχωρα του Εδιμβούργου «ενώ στερείται πληρώματος οσάκις τελούνται Ιερές Ακολουθίες εξαιτίας της εκκοσμίκευσης της κοινωνίας, τις εκτός θρησκευτικών εκδηλώσεων ώρες κατακλύζεται από τουρίστες, οι οποίοι επισκέπτονται απλώς για να δουν τον χώρο ή αν θέλετε το “σκηνικόντεκόρ” όπου εκτυλισσόταν η υπόθεση του μυθιστορήματος». Μάλιστα προσθέτει ότι «ο ιστορικός αυτός ναός απέβη ο δημοφιλέστερος τουριστικός προορισμός της Σκωτίας».
Κάθε καλοκαίρι 200.000-300.000 νέοι επισκέπτονται τη μοναστηριακή κοινότητα στο Τεζέ της Γαλλίας, την οποία ίδρυσε τη δεκαετία του 1960 ο Ελβετός Ροζέ Σουλτς και όπου συμβιώνουν ρωμαιοκαθολικοί και διαμαρτυρόμενοι μοναχοί. Τα τελευταία χρόνια το μοναστήρι αποτελεί τόπο έλξης και για πολλούς ορθόδοξους νέους, πλην των καθολικών και των προτεσταντών.
Η «χρυσή» Λούρδη
H συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαίων ρωμαιοκαθολικών φαίνεται ότι έχει επισκεφθεί περισσότερο από μία φορά το προσκύνημα της Παναγίας στη Λούρδη. Εκτιμάται ότι στον τόπο που εμφανίστηκε το 1858 η Παναγία σε μικρή βοσκοπούλα- τη μετέπειτα Αγία Βερναδέττη- καταφθάνουν ετησίως έξι- επτά εκατομμύρια τουρίστες. Οι επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στην περιοχή είναι τεράστιες και περιλαμβάνουν ξενοδοχεία, πνευματικά και συνεδριακά κέντρα. Ακολουθούν: η Φάτιμα στην Πορτογαλία όπου και πάλι εμφανίστηκε, αυτή τη φορά το 1917, η Παναγία σε τρία παιδιά καλώντας τους πιστούς σε προσευχή και μετάνοια. Το κέντρο της πολωνικής ευλάβειας στην Τσεστόκοβα, το προσκύνημα του Αγίου Αποστόλου του Ιακώβου στην Κομποστέλα στη Βόρεια Ισπανία. Το τελευταίο, όπως επισημαίνει στο «Βήμα» ο ιερέας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας κ. Θεόδωρος Κοντίδης, αποτελεί ένα από τα «παλαιότερα προσκυνήματα της Ευρώπης.Από την εποχή του Μεσαίωνα ως σήμερα οι προσκυνητές ακολουθούσαν τη γραμμή του γαλαξία στον έναστρο ουρανό για να κατευθυνθούν προς την πόλη της Κομποστέλας».
Πέντε- επτά εκατομμύρια προσκυνητές από όλο τον κόσμο καταφθάνουν κάθε χρόνο στο Βατικανό προκειμένου να επισκεφθούν τους τάφους των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, τις κατακόμβες των πρώτων χριστιανών μαρτύρων, να παρακολουθήσουν μια από τις υπαίθριες λειτουργίες που πραγματοποιεί ο εκάστοτε Προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και να θαυμάσουν από κοντά τα μνημεία του πολιτισμού. Το 2000 μάλιστα, κατά το οποίο γιορτάστηκε το Ιωβηλαίο έτος της Γέννησης του Χριστού, στην αιώνια πόλη έφθασαν περίπου 20 εκατομμύρια τουρίστες. Μόνο το μουσείο του Βατικανού επισκέφθηκαν 4,5 εκατομμύρια τουρίστες το 2009, γεγονός που το κατέταξε στην 6η θέση της παγκόσμιας επισκεψιμότητας των μουσείων σε όλο τον πλανήτη.
Οι πρώτες περιηγήσεις
 Αρχαία Αίγυπτος: Ο Ηρόδοτος περιγράφει τη μετακίνηση με φελούκες χιλιάδων Αιγυπτίων στον Νείλο προκειμένου να επισκεφθούν τον ναό της Μέμφιδος.
Αρχαία Ελλάδα: Επισκέψεις στο Μαντείο τον Δελφών για να λάβουν χρησμό από την Πυθία, ανάμεσά τους ακόμη και βασιλείς. Επίδαυρος: επισκέψεις στον ναό του Ασκληπιού για να θεραπευτούν.
4ος αιώνας: Στο «Οδοιπορικό» η Αιθερία περιγράφει τις επισκέψεις των πιστών στους Αγίους Τόπους.
4ος αιώνας: Ο Ρουφίνος ιδρύει γυναικεία μονή στα Ιεροσόλυμα και ο Ιερώνυμος ανδρική μονή, που συγκεντρώνουν εκατοντάδες προσκυνητές.
5ος αιώνας: Οι πιστοί συρρέουν για να ακούσουν τα κηρύγματα γνωστών μοναχών όπως αυτό του αγίου Συμεών του Στυλίτη στη Βόρεια Συρία, και όπως τονίζει ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Βλ. Φειδάς «ο Στύλος του προσείλκυε προσκυνητές από ολόκληρη την Ανατολή».
11ος αιώνας: Τα «ιπποτικά τάγματα» Ναΐτες και Ιωαννίτες, όπως δηλώνει ο καθηγητής Φειδάς, «αξιοποίησαν τη συρροή δυτικών προσκυνητών στους Αγίους Τόπους και πλούτισαν όχι μόνο από τις οικονομικές συμφωνίες τους με όσους αναλάμβαναν τη μεταφορά προσκυνητών».
14ος αιώνας: Ο Βονιφάτιος ορίζει τον εορτασμό των ιωβηλαίων ετών κάθε 100 χρόνια με στόχο την προσέλκυση προσκυνητών στην Αγία Εδρα. Ωστόσο, κατά τον κ. Φειδά «οι οικονομικές ανάγκες κατέστησαν αναγκαία τη συντόμευση του ενδιάμεσου χρόνου μεταξύ των ετών. Ετσι, προσθέτει, ο Πάπας ΒενέδικτοςΒ΄ περιόρισε τον ενδιάμεσο χρόνο στα 50 έτη, ο Ορβανός Στ΄ στα 30 έτη και ο Παύλος Β΄ στα 25 χρόνια (....). Οι πιστοί από όλα τα κράτη όφειλαν να παραμείνουν για τουλάχιστον 15ημέρες στη Ρώμη». |
